Stax Records - Till Otis Came to Town......

Το 1961 λοιπόν το όνομα Satellite δίνει τη θέση του στην επωνυμία Stax ενώ λίγο μετά, δημιουργείται και η θυγατρική εταιρεία Volt, με σκοπό να κυκλοφορεί r'n'b κομμάτια. Βέβαια στην πάροδο του χρόνου τα όρια έγιναν δυσδιάκριτα, το τι κυκλοφορούσε από ποια ετικέτα δηλαδή (παρακάτω θα αναφέρουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα) και όσο αφορά τις κυκλοφορίες Stax και Volt είναι ένα και το αυτό. Για ιστορικούς λόγους, πρώτη κυκλοφορία της Volt, σε παραγωγή Chips Moman (με τον ίδιο στην κιθάρα) ήταν το Burnt Biscuits / b side: Raw Dough από τους Triumphs ένα κομμάτι με εξαιρετικό Hammond ρυθμό από τον Marvell Thomas.

Ο ρόλος του Chips Moman τόσο στη διαμόρφωση του ήχου της εταιρείας, όσο και στην εξέλιξη της εν γένει, ήταν κάτι παραπάνω από καθοριστικός.Με δική του προτροπή ο νεαρός σε ηλικία, αλλά με αρκετή εμπειρία περί τα μουσικά ως μέλος των Del Rios, William Bell ηχογραφεί το πρώτο του single: "You Don't Miss Your Water", αρχικά τοπική επιτυχία, στην συνέχεια στο Top 100 των  Charts,
και με το πέρασμα του χρόνου να θεωρείται ένα από τα κλασσικότερα soul κομμάτια. Έτσι ο William Bell γίνεται ο πρώτος πραγματικός solo καλλιτέχνης της Stax, με ουσιαστική συμβολή θέτοντας την βάση για την εξέλιξη της.

Η ιστορία της σύγχρονης μουσικής είναι γεμάτη με τυχαία περιστατικά, στην περίπτωση της Stax συναντάμε αρκετά τέτοια, όπως ήδη έχετε διαβάσει μέχρι τώρα και θα διαβάσετε στη συνέχεια.
Σκοπός του Chips Moman και του Jim Stewart ήταν η δημιουργία μιας μόνιμης μπάντας που στις ηχογραφήσεις θα συνόδευαν τον κάθε καλλιτέχνη κατά κύριο λόγο και κατά δεύτερο θα ηχογραφούσαν και δικά τους κομμάτια. Βέβαια εάν τα μέλη της παρέμεναν σταθερά αυτό ήταν κάτι που είχε κάνει και με άλλους παράγοντες. Σαν τέτοια μπάντα δημιουργήθηκαν οι Mar-Keys οι οποίοι εξαργύρωναν την επιτυχία τους κάνοντας περιοδεία σε όλη τη χώρα.Κατά τη διάρκεια αυτής της περιοδείας ο Steve Cropper μετά από ένα τσακωμό με τον Packy Axton αποχωρεί από το συγκρότημα και αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στο δισκοπωλείο και παράλληλα έχει την ευκαιρία να βρίσκεται πέριξ του στούντιο αποκομίζοντας χρήσιμες παραστάσεις.
Εν τω μεταξύ οι Mar-Keys σιγά σιγά έφταναν στην αποδόμηση τους τουλάχιστον ως προς τη μορφή, και έτσι το καλοκαίρι του 1962 για τις ανάγκες μιας ηχογράφησης που τελικά ποτέ δεν έγινε, μαζεύτηκαν ο Steve Cropper στην κιθάρα, ο Lewis Steinberg στο μπάσο, ο Booker T. Jones στα πλήκτρα ( τακτικός θαμώνας του στούντιο) και ο Al Jackson στα κρουστά και άρχισαν να αυτοσχεδιάζουν πάνω σε blues ρυθμούς. Το αποτέλεσμα άρεσε στον Jim Stewart που δράττοντας την ευκαιρία ηχογράφησε το κομμάτι, που μέσα σε αυτή την μεθυστική δημιουργική διάθεση δεν άργησε να αποκτήσει τίτλο "Behave Yourself".

Μέσα σε μια ώρα γράφτηκε και η δεύτερη πλευρά, ο τίτλος "Green Onions", και με τέτοια διάθεση και  προαίσθημα πως κάτι σπουδαίο είχε δημιουργηθεί, το single με τα δυο ορχηστρικά κομμάτια κυκλοφορεί με την ετικέτα της Volt και το όνομα του συγκροτήματος Booker T.& the M.G.'s

Όμως το παράδοξο και υπέροχο συνάμα της ιστορίας δεν τελειώνει εδώ.Οι ραδιοφωνικοί παραγωγοί έπαιζαν πιο πολύ το "Green Onions" κάτι που ανάγκασε την εταιρεία να επανακυκλοφορήσει το δισκάκι με την ετικέτα της Stax αυτή τη φορά με το "Behave Yourself" b-side.Εδώ θυμίζω αυτό που είχε γραφτεί παραπάνω για το τι κυκλοφορούσε από ποια ετικέτα.Έτσι ξεπερνώντας το 1 εκατομμύριο σε πωλήσεις και φτάνοντας στην κορυφή των charts οι  Booker T.& the M.G.'s  γίνονται αυτοί που κατάφεραν να ορίσουν τον ήχο του Memphis, τον ήχο της Stax. 
Ένα ατυχές γεγονός έρχεται να μετριάσει την επιτυχία πάντως όχι ικανό να αλλάξει την ροή των πραγμάτων : ο Chips Moman αποχωρεί  ως αποτέλεσμα μιας διαμάχης για οικονομικούς λόγους  με τον Jim Stewart. Το όραμα του δεν πήγε χαμένο λίγα χρόνια μετέπειτα ιδρύει στο Memphis το δικό του στούντιο ηχογραφήσεων το American Sound Studio και κυριολεκτικά μεγαλούργησε.Αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία........
Ο Steve Cropper παίρνει τη θέση τουChips Moman, οι Booker T.& the M.G.'s  εκτός από επιτυχημένο συγκρότημα γίνονται το βασικό συγκρότημα των ηχογραφήσεων του στούντιο με τον Duck Dunn στο μπάσο, με το ήχο πλέον της Stax να έχει δημιουργηθεί οριστικά.
Κομβικό σημείο στην εξέλιξη της εταιρείας είναι η έλευση του Otis Redding. Ξανά το τυχαίο κάνει την εμφάνιση του. Ο νεαρός και άσημος Otis φτάνει στα στούντιο συνοδεύοντας το φίλο του Johnny Jenkins ο οποίος θα έκανε μια ηχογράφηση. Ο Jenkins, κιθαρίστας ο ίδιος , είχε μια μικρή επιτυχία το "Love Twist" (κυκλοφόρησε ως Johnny Jenkins & The Pinetoppers μέλος των οποίων ήταν ο Otis Redding),η οποία είχε κινήσει το ενδιαφέρον της Atlantic.Μετά από παρότρυνση του Joe Galkin ενός υπευθύνου της, αποκτά τα δικαιώματα για την επόμενη κυκλοφορία του Jenkins.

Ο Galkin λοιπό είναι αυτός που κανονίζει την ηχογράφηση στα στούντιο της Stax. Η ηχογράφηση δεν εξελίσσεται καλά, οι υπεύθυνοι της εταιρείας αποφασίζουν να σταματήσουν,κάποιο μουσικοί αρχίζουν να αποχωρούν και τότε προτείνει να συνεχίσουν για λίγο αυτή τη φορά για να ηχογραφήσουν τον Otis να τραγουδά.Μετά κόπων και βασάνων, o Jim Stewart πείθεται και έτσι ο Otis παίρνει θέση μπροστά από το μικρόφωνο και ξεκινούν να παίζουν ένα rock'n'roll κομμάτι, δικιά του σύνθεση.Ούτε αυτό ενθουσίασε τους ανθρώπους της Stax,ούτε ο τρόπος που τραγούδαγε ο νεαρός τραγουδιστής μιας και τους θύμιζε τον Little Richard, λέγοντας του χαρακτηριστικά: "Ο κόσμος και η μουσική δεν χρειάζονται άλλον Little Richard". Αποφασίζει λοιπόν να τραγουδήσει και ένα δεύτερο κομμάτι, σε αργό τέμπο,δίνοντας ένα πιο προσωπικό τόνο στο τραγούδι του.Το αποτέλεσμα ενθουσιάζει τους παρευρισκόμενους, και το δισκάκι είναι γεγονός.
Το "These Arms of Mine" είναι η πρώτη κυκλοφορία του Otis Redding, κυκλοφορεί το φθινόπωρο του 1962 με b side το Hey Hey Baby (το πρώτο κομμάτι που έπαιξε κατά την διάρκεια της ηχογράφησης). Για την ιστορία να πούμε πως στο μπάσο ήταν ο Duck Dunn, στο πιάνο ο Steve Cropper, απόντος του Booker T που είχε ήδη φύγει από το χώρο της ηχογράφησης, και στην κιθάρα ο  Johnny Jenkins. 

Το κομμάτι σιγά σιγά γίνεται επιτυχία,όλοι οι παρόντες στην ηχογράφηση είχαν αποτυπώσει στη μνήμη τους την αίσθηση που επλανάτο στον αέρα: Κάτι Σπουδαίο είχε γεννηθεί.Αυτά που ακολούθησαν τους δικαίωσαν απόλυτα............

Stax Records - The Satellite Era

Οι ιστορίες που αγγίζουν τα όρια του μύθου, ιδίως αυτές που αναφέρονται σε εποχές αλλοτινές με πενιχρά μέσα αλλά με πολύ μεράκι και "ερασιτεχνισμό"(με την κυριολεκτική σημασία του όρου) - για μουσική μιλάμε άλλωστε- πάντοτε με γοήτευαν ιδιαίτερα.
Μια τέτοιου είδους και περιεχομένου ιστορία είναι και η ιστορία της Stax, της Δισκογραφικής εταιρείας που κατά προσωπική εκτίμηση έπαιξε το σπουδαιότερο ρόλο στην διαμόρφωση του αυθεντικού "νότιου" ήχου της Soul μουσικής. Η Soul που γεννήθηκε και εξελίχθηκε μέσα σε ένα περιβάλλον άκρως "φυλετικό"(μην ξεχνάμε πως μιλάμε για την Αμερική του '50),που όμως σημαντικότατο ρόλο στην εξέλιξη αυτή έπαιξαν άνθρωποι "χρώματος" λευκού.
Ένας από αυτούς υπήρξε ο κύριος Jim Stewart (ST),  ένας τραπεζουπάλληλος από το Middleton του Tennessee, λάτρης της country μουσικής και μουσικός, καθώς έπαιζε βιολί σε διάφορες μπάντες της περιοχής. Βρισκόμαστε εν έτει 1957 οι δίσκοι Long Play δεν ήταν της μόδας ακόμη, και το όνειρο πολλών νέων της εποχής ήταν να ηχογραφούν μόνοι τους δισκάκια, και να προσπαθούν μόνοι τους να τα προωθήσουν με τα μέσα της εποχής,συνήθως μέσω τοπικών ραδιοφωνικών παραγωγών, δισκοπωλείων,πωλητών, ατζέντηδων. Το όνειρο λοιπό του νεαρού, λίγο πριν τα 30, Jim Stewart, ήταν να φτιάξει ένα στούντιο ηχογραφήσεων, για να βγάζει σε δισκάκια τα τραγούδια που θα συνέθεταν ο ίδιος και οι φίλοι του. Η αρχή έγινε με το τραγούδι "Blue Roses"  και η Δισκογραφική εταιρεία (τρόπος του λέγειν) πήρε το όνομα Satellite Records. 
Μιας και το πάθος και τα όνειρα δύσκολα τιθασεύονται, αποφασίζει με το δισκάκι ανά χείρας, να ζητήσει την οικονομική βοήθεια της αδερφής του, Estelle Axton (AX).
Τραπεζουπαλληλος και η ίδια, πείθεται από το όραμα του αδερφού της, παίρνει δάνειο βάζοντας υποθήκη το σπίτι της και έτσι αγόρασαν ένα καλύτερο μηχάνημα ηχογράφησης το οποίο εγκαθιστούν σε μια  παλιά αποθήκη στο Brunswick και εκεί δημιουργείται το στούντιο ηχογραφήσεων, στο οποίο οι Royal Spades, το εφηβικό συγκρότημα του γιου της Estelle, Packy, πέρναγαν ατελείωτες ώρες κάνοντας πρόβες.
Στην παρέα προστίθεται ο Chips Moman, ένας εξαιρετικά ταλαντούχος κιθαρίστας και studio session μουσικός με αρκετή εμπειρία παρά το νεαρό της ηλικίας του, ήταν αυτός που έδωσε τα πρώτα μαθήματα στον άπειρο Jim, επίσης ήταν αυτός που πρότεινε στα 2 αδέρφια να νοικιάσουν ένα παλιό κινηματογράφο το Capitol Theater στο Memphis. Με αρκετή προσωπική δουλειά στήνονται εκεί το στούντιο, τα γραφεία και ένα δισκάδικο το οποίο θα αποτελέσει, αυτά τα πρώτα χρόνια της μικρής δισκογραφικής παραγωγής ,σημείο αναφοράς μιας εκεί μαζεύονται λευκοί και μαύροι μουσικοί ακούγοντας κάθε καινούργια κυκλοφορία συζητώντας και αναλύοντας τη μουσικά ενώ ήταν και η μοναδική πηγή εσόδων της εταιρείας. Μετά από την ηχογράφηση μιας πεντάδας τραγουδιών μεταξύ των οποίων και το πρώτο r'n'b κομμάτι από το συγκρότημα Veltones "Fool In Love"  το καλοκαίρι του 1959,ήρθε

  
η ώρα της πρώτης επιτυχίας με το κομμάτι "Cause I Love You" ένα ντουέτο του Rufus Thomas με την κόρη του Carla η οποία ήταν μόλις 17 ετών. Ο Rufus Thomas γνωστός DJ στο ραδιοφωνικό σταθμό WDIA και διάσημος  τραγουδιστής μιας και είχε μια πολύ μεγάλη επιτυχία με το "Bear Cat" με τη Sun Records (η πρώτη μεγάλη επιτυχία της) του Sam Philipps το 1953, πριν ακόμη αυτός ανακαλύψει τον Elvis. Μετά λοιπόν από μια επίσκεψη στη Satellite, αμέσως αντιλαμβάνεται πως κάτι καινούργιο γεννιέται και αποφασίζει πως εκεί πρέπει να κάνει πραγματικότητα κάτι που είχε στο μυαλό του από καιρό: ένα ντουέτο με την κόρη του. Στην ηχογράφηση συμμετέχει ο γιος του Marvell στο πιάνο, καθώς και ο νεαρός Booker T. Jones στο σαξόφωνο.

Το τραγούδι γρήγορα έγινε τοπική επιτυχία κάτι που τράβηξε την προσοχή της Atlantic και πιο συγκεκριμένα του Jerry Wexler ο οποίος αγόρασε τα δικαιώματα του τραγουδιού καθώς και τα δικαιώματα, για μια πενταετία, των επόμενων τραγουδιών του ντουέτου.
Η απόφαση για το επόμενο βήμα δεν ήταν καθόλου δύσκολη. Ένα τραγούδι του Rufus Thomas, που ανεπιτυχώς είχε προσπαθήσει να ηχογραφήσει σε αρκετές δισκογραφικές εταιρείες, αυτή τη φορά στα φωνητικά μόνη της η Carla (η πρώτη προσωπική της κυκλοφορία), με τον Chips Moman στην παραγωγή και τον Jim Stewart ως μηχανικό ήχου. Το "Gee Whiz" κυκλοφορεί το φθινόπωρο του 1960 και γίνεται η πρώτη "εθνικής" εμβέλειας επιτυχία της Satellite και αποφέρει μια ακόμη συμφωνία με την Atlantic, της αποκλειστικής διανομής των τραγουδιών της εταιρείας.

Είμαστε στο 1961 και οι Royal Spades μετονομάζονται σε Mar-keys, και εξελίσσονται στο βασικό στούντιο συγκρότημα της εταιρείας,αυτό που διαμόρφωσε τον ήχο της Satellite και σε κάποιο από τα ατελείωτα  session ηχογραφούν το "Last Night" ένα ορχηστρικό κομμάτι,που έφτασε στην κορυφή των Αμερικανικών Charts φθάνοντας στο Νο 2, το πρώτο πραγματικό δημιούργημα της εταιρείας ή πιο σωστά το κοντινότερο σε αυτό που φαντάζονταν ο Chips Moman που ήταν και ο παραγωγός. Τα μέλη του συγκροτήματος ήταν οι :
Steve Cropper - κιθάρα, Duck Dunn - μπάσο, Packy Axton - σαξόφωνο, Wayne Jackson - τρομπέτα, Terry Johnson - τύμπανα, Don Nix - σαξόφωνο, Jerry Lee Smith - πλήκτρα.

Μετά την επιτυχία του "Last Night", μια άλλη δισκογραφική εταιρεία με το ίδιο όνομα απείλησε με αγωγή για την χρήση του ονόματος αλλά "ουδέν κακόν αμιγές καλού" και τα δύο αδέρφια παίρνουν την απόφαση να αλλάξουν όνομα της εταιρείας σε  STAX (τα αρχικά των δύο επιθέτων όπως επισημάναμε στο κείμενο παραπάνω). Η Μαγική Ιστορία συνεχίζεται.........................